Fotografie

Boeken

Hier brengen wij boeken onder de aandacht die zijn gebaseerd op de archieven en collecties die het Stadsarchief bewaart.
Voor online bestellingen raadpleeg de Stadsboekwinkel www.stadsboekwinkel.nl.

Amsterdam by numbers

27 mei is het boek Amsterdam by numbers van kunstenaar Hans Eijkelboom gepresenteerd in het Stadsarchief.

In ‘Amsterdam by Numbers’ zien we het werk van een kunstenaar die de moderne stedeling als onderwerp heeft. Het boek is een wonderlijke combinatie van artistiek en antropologisch onderzoek waarbij gebruik is gemaakt van een eenvoudig systeem en werkwijze. De kunstenaar heeft in Amsterdam vijf weken gezocht naar mensen met een cijfer tussen 1 en 100 op hun kleding. Het zien van een cijfer is telkens de aanleiding geweest om een foto te maken, wat er naast de cijfers nog meer in beeld is gekomen berust op toeval.

De kern van Eijkelboom’s artistieke activiteiten bestaat uit het fotograferen in drukke winkelstraten, waarbij hij zich vooral richt op kleding en gedrag. Hij probeert de combinatie van uiterlijkheden te vinden, die te samen de expressie vormen van de stedelijke samenleving.

Het boek laat zien dat het mogelijk is de schijnbare stedelijke chaos te ordenen langs nog niet eerder zichtbaar gemaakte lijnen waarbij de verassing niet zit in het unieke moment maar in de herhalingen en patronen binnen die momenten en de fotocamera nog steeds een ideaal instrument is om dat te laten zien. De foto’s doen geen poging de werkelijkheid te verfraaien, eerder zeggen ze ‘zo ziet het eruit en daar moeten we het mee doen’, en dat is in dit geval verontrustender en ondoorgrondelijker dan zoeken naar schoonheid en esthetiek.

De nummers deden hun intrede als mogelijkheid om bewondering te uiten voor een sportheld, maar hebben zich
ontwikkeld tot een op zichzelf staand gegeven binnen de mode. En wat zien we nu, zijn al die nummers bewust
gekozen en hebben ze een speciale betekenis voor de drager? Of wordt een moderne vorm van macht zichtbaar?
Een autoriteit die niet meer onderdrukt, maar overzicht en

Amsterdam by Numbers is verkrijgbaar in de Stadsboekwinkel.

De eerste foto’s van Amsterdam 1845-1875

De eerste foto’s van Amsterdam 1845-1875 presenteert een breed overzicht van foto’s uit de beginperiode van de fotografie van Amsterdam. Uit het bezit van het Stadsarchief Amsterdam en collecties in binnen- en buitenland is het mooiste wat er uit deze periode bewaard is gebleven bij elkaar gebracht.

De eerste fotografen van Amsterdam zagen rond 1850 een verarmde stad die teerde op een roemrijk verleden, een schone slaapster uit de Gouden Eeuw. Amsterdam was nog een stad met poorten en barrières, een stad die ’s avonds op slot ging, zonder tramlijnen, trottoirs of Centraal Station, met grachten die onbedaarlijk stonken, waar het drinkwater voor de meesten per schip werd aangevoerd en waar de doden nog werden begraven in de kerken en op de bolwerken. Dankzij de eerste foto’s kunnen we ons een beeld vormen van die stad.

Deze uitgave laat zien hoe fotografen het bestaande beeld van de stad, bekend van schilderijen, prenten en tekeningen, veelal hebben herhaald en soms hebben bijgesteld. Maar we zien ook hoe fotografie onderdeel werd van het moderniseringsproces dat Amsterdam razendsnel veranderde in een grote moderne stad.

Daarnaast biedt dit boek een staalkaart van uiteenlopende fotografische technieken en toepassingen zoals fotoalbums, souvenir- en reisalbums, kabinetfoto’s, stereofoto’s en nieuwsfoto’s. Een bijzondere plaats is ingeruimd voor de zestien grachtgezichten die de Britse waskaarsenfabrikant en landschapsfotograaf Benjamin Brecknell Turner in 1857 maakte.

Met foto’s van onder meer Jacob Olie, Benjamin Brecknell Turner, Eduard Isaac Asser, Jan Adriaan van Eijk en Pieter Oosterhuis.

Anneke van Veen, De eerste foto's van Amsterdam 1845-1875, Uitgeverij Thoth in samenwerking met het Stadsarchief ISBN/EAN: 9789068685374. € 34,50 (ook in het Engels verkrijgbaar)

Dit boek hoort bij de tentoonstelling 'De eerste foto's van Amsterdam, 1845-1875'

Onverklaarbaar bewoonde woning

In de jaren zeventig en tachtig is de stad onherstelbaar veranderd. De Nieuwmarktbuurt moest wijken voor de metrolijn en de Waterloopleinbuurt voor de Stopera. Tegelijkertijd verscheen een moderne wijk in de Bijlmermeer. In ‘Onverklaarbaar bewoonde woning’ zijn de foto’s van fotograaf Pieter Boersma uit deze periode bij elkaar gebracht. Het boek dat is uitgegeven bij Uitgeverij De Verbeelding werd zondag 18 april gepresenteerd in de Stadsboekwinkel.

De titel van het boek is een in de krakerskringen van die tijd veel gebruikte omdraaiing van de term ‘onbewoonbaar verklaarde woning’. Het boek bevat meer dan 126 foto’s van afbraak, verzet en nieuwbouw in Amsterdam. Met onder meer de sloop in de Nieuwmarktbuurt, een kaalgeslagen Waterlooplein en de verpauperende nieuwbouwwijk de Bijlmer en ook protest door krakers en ontruimingen door de mobiele eenheid.

Een geëngageerd boek, want zowel Pieter Boersma als de schrijver van de inleiding van het boek, Tjebbe van Tijen, waren destijds nauw betrokken bij de Actiegroep Nieuwmarktbuurt, die zich verzette tegen de sloop van woningen voor de aanleg van de metrolijn door de stad.

Pieter Boersma, Onverklaarbaar bewoonde woning. Afbraak, verzet en nieuwbouw in Amsterdam – van Nieuwmarkt tot Bijlmermeer. Uitgeverij De Verbeelding ISBN 978-90-78909-16-3. € 24,50

Amsterdam Nightrider

Vrijdag 16 april werd in samenwerking met de Stadsboekwinkel en Uitgeverij d’jonge Hond het fotoboek Sieko’s Fietstaxi Amsterdam Nightrider gepresenteerd. Het is een pocketuitgave met foto’s gemaakt door de fietstaxichauffeur en fotograaf Sieko Kloosterboer.

Sieko beschrijft in de korte inleiding zijn foto’s als een vorm van terugkijken met zijn camera, naar de omstanders en voorbijgangers die geïnteresseerd op- of omkijken naar zijn taxi. Zo is er bijna altijd oogcontact met de mensen op zijn foto’s, gemaakt met een eenvoudige niet-digitale kleinbeeldcamera.

De meeste foto’s zijn door Sieko genomen vanuit zijn zitplaats in de fietstaxi, dus vanuit een relatief laag standpunt. Op één na zijn alle foto’s geflitst. (De uitzondering is een foto waarop een wat al te crimineel uitziende dealer in beeld zou zijn gekomen door het flitslicht.) Het boek Amsterdam Nightrider biedt zo een heel direct en onopgesmukt beeld van de nachtelijke stad met veel vrolijke mensen waarvan er een aantal net iets te veel gedronken of gesnoven hebben. Mooi zijn ook de foto’s van de passagiers op het bankje achter de fotograferende fietstaxichauffeur. Moe van het stappen zijn de fietstaxiklanten blij dat ze even kunnen zitten en ontspannen, om met Sieko mee te kijken naar het nachtleven van Amsterdam.

Sieko’s Fietstaxi; Amsterdam Nightrider, uitgegeven door Uitgeverij d’jonge Hond, Amsterdam 2010. ISBN 978-90-89101-73-0. € 12,50

112* Ambulance Amsterdam

Willem Poelstra

Na een zwaar ongeluk wordt Willem Poelstra (1956) door ambulancepersoneel voorzichtig naar het ziekenhuis gebracht.
Wanneer hij anderhalf jaar later weer is opgelapt, kan hij zijn oude werk niet meer doen. Poelstra besluit zijn leven om te gooien en fotograaf te worden. Tijdens zijn opleiding op de Fotoacademie heeft hij een onderwerp nodig voor een langetermijnproject. De keus snel gemaakt, want 1 en 1 is 2: hij gaat de ambulancedienst van Amsterdam volgen.


Wat een paar maanden had moeten duren, wordt uiteindelijk een project van bijna vier jaar. Dit indrukwekkende boek is er de neerslag van. Het is een voortreffelijk gefotografeerd en met veel respect gemaakt portret van een dienst in de stad die najaar 2008 precies honderd jaar bestaat. Een stevig boek, want het onderwerp liegt er niet om. Maar ook een regelrechte hommage aan de mensen op de ambulances en het overige personeel op de achtergrond.

Verkrijgbaar via de Stadsboekwinkel
www.stadsboekwinkel.nl

Bekijk foto's uit het boek op de Beeldbank

Amsterdam bij nacht

Amsterdam by night

Als dieven in de nacht — zoals ook te lezen is in het voorwoord van Peter Paul de Baar, hoofdredacteur Ons Amsterdam - hebben Ton van Rijn en Nico Roodhart op de loer gelegen om unieke plaatjes te kunnen schieten in het nachtelijk Amsterdam. Gekozen is voor stille poëtische foto's en niet voor het drukke
Amsterdamse nachtleven. Van Rijn en Roodhart vonden het naar eigen zeggen een hele belevenis om 's nachts te fotograferen in het hun zo vertrouwde Amsterdam.

Het boek telt 92 pagina's, formaat 20 x 22 cm, met ca. 90 afbeeldingen.

G.H. Breitner, fotograaf en schilder van het Amsterdamse stadsgezicht

Anneke van Veen, Gemeentearchief Amsterdam i.s.m. Thoth, Bussum, 1997 / 811438

In 1995 werden in het Gemeentearchief Amsterdam 263 glasplaatnegatieven gevonden met stadsgezichten van de schilder en fotograaf George Henrik Breitner (1857-1923). Deze ontdekking laat een heel andere Breitner zien dan de nonchalante snapshot-fotograaf die we kennen van eerder gepubliceerde foto's. De opnamen zijn met grote zorg gecomponeerd en vertonen vaak een verstilling die we ook van Breitners latere schilderijen kennen. Uit alle opnamen spreekt zijn grote liefde voor de karakteristieke schoonheid van Amsterdam rond de eeuwwisseling. In dit bijzonder rijk geïllustreerde boek staan het stadsgezicht en de functie van de fotografie in Breitners werk centraal. Naast de tekstafbeeldingen en de veertig mooiste foto's op groot formaat bevat het reproducties van alle 263 teruggevonden stadsgezichten.

Bernard F. Eilers 1878-1951

Anneke van Veen, Focus Publishing BV, Amsterdam 2003 / 813050

Bernard F. Eilers (1878-1951) heeft zich op vele terreinen van de fotografie gemanifesteerd. Hij beoefende niet alleen de traditionele genres als het stadsgezicht, het portret en stilleven, maar ook de architectuurfotografie, kunstreproductie en reclamefotografie.

Deze catalogus is uitgegeven bij de tentoonstelling Bernard F. Eilers, kunst en vakfotograaf te Amsterdam, en is nummer 12 in de serie Monografieën van Nederlandse fotografen. Het prachtig geïllustreerde boek is geschreven door Anneke van Veen, conservator fotografie van het Stadsarchief.

Bernard F. Eilers, lichtbeelden van Amsterdam 1896-1938

Met een Inleiding van Willem Ellenbroek, De Verbeelding Amsterdam 2003 / 813044

Een verzameling lichtbeelden van Amsterdam uit de Historisch-topografische Atlas van het Stadsarchief Amsterdam.

Bernard F. Eilers, fotograaf van Amsterdam

Betsy Dokter en Mariëlle Hageman, Thoth Bussum 2003 / 813040

Deze rijk geillustreerde gids neemt de lezer mee naar het Amsterdam van Bernard
F. Eilers (1878-1951). Een tweetal wandelingen voert door de schilderachtig gefotografeerde binnenstad. De fietstocht voert door Amsterdam-zuid en Betondorp en is vooral gebaseerd op Eilers' architectuurfoto's.

Foto's voor de stad, 1972-'91

A. van Veen, Fragment Uitgeverij, Amsterdam, 1992 / 810120

Foto's voor de stad is verschenen in de vorm van een dubbele catalogus. Het eerste deel is een catalogus van de tentoonstelling documentaire foto-opdrachten van 1972-'91, het tweede deel is een overzichtscatalogus van alle door het Amsterdamse Fonds voor de Kunst verleende foto-opdrachten.

Frits Weeda, In de schaduw van de welvaart

Amsterdam 1958-1965. Frits Weeda en Rick Suermondt, De Verbeelding, Amsterdam 2005 / 813200


Zelden is het gevoel van vergankelijkheid in de Nederlandse fotografie zo sterk tot uitdrukking gebracht als door Frits Weeda in zijn documentatie van Amsterdam uit de jaren 1958 tot 1965. In die periode was de hoofdstad onbarmhartig bezig met schaalvergroting, ten koste van oude wijken, en van een aantal monumentale bouwwerken zoals de galerij van het Paleis voor Volksvlijt. Pas nu krijgt deze uitzonderlijke fotograaf, die in slechts zeven jaar tijd een levenswerk volbracht, met dit boek en met een tentoonstelling in het Gemeentearchief Amsterdam, de erkenning die hij verdient. Het boek bevat 130 prachtig afgedrukte zwart-wit foto’s.

Gemengd nieuws

C. van der Harten, H.J.A. Hofland, Gemeentearchief Amsterdam i.s.m. Fragment Uitgeverij, Amsterdam, 1989 / 810917 / (paperback) / 810928

Gemengd nieuws is een keuze uit de fotocollectie van het Stadsarchief Amsterdam. Het geeft een treffend beeld van de bloei van de vooroorlogse persfotografie. De foto's zijn afkomstig van fotobureaus die in de jaren '20 en '30 in de hoofdstad actief waren. De onderwerpen vertonen een brede variatie. Naast aandacht voor de menselijke en anekdotische kant van het nieuws, wordt de persfotografie in die jaren vooral gekenmerkt door een onwrikbaar lijkend optimisme en vertrouwen in een betere toekomst, ondanks misstanden, crises en werkloosheid. De foto's tonen op een onthutsend directe manier de wereld van 'die doodgewone man met z'n confectiepakkie an' in een tijd van toenemende dreiging van geweld.

Jacob Olie Jbz (1834-1905)

Anneke van Veen, Focus Publishing BV, Amsterdam / 812451

Dankzij de enorme productie van de negentiende-eeuwse fotograaf Jacob Olie heeft het Amsterdam van de negentiende eeuw een gezicht gekregen. De wijze waarop deze pionier zijn beelden componeerde, zijn precisie en beheersing van het licht getuigen van een grote fotografische gevoeligheid. Met recht wordt Jacob Olie de chroniqueur van het Amsterdamse stadsbeeld genoemd. Het boek geeft een overzicht van de unieke fotocollectie bestaande uit 5.000 negatieven en afdrukken. Een apart onderdeel vormen de stadspanorama's en de portretfotografie van Jacob Olie.
Bovendien zal de lezer, aan de hand van brieven, aantekenboekjes, tekeningen en lantaarnplaten, Jacob Olie beter leren kennen in zijn persoonlijk leven en als bouwkundige die intens betrokken was bij het Amsterdam van zijn tijd.
Het boek is uitgegeven bij de tentoonstelling 'Jacob Olie, fotograaf van 19de-eeuws Amsterdam' in de serie 'Monografieën van Nederlandse fotografen'. Het prachtig geïllustreerde boek is geschreven door Anneke van Veen, conservator fotografie van het Gemeentearchief. Het boek bevat een inleiding, een biografie, een overzicht van de collectie en een bibliografie.

Kleur in donkere dagen

Het dagelijks leven in Nederland tijdens WOII

Een uniek fotoboek met meer dan 300 kleurenopnames uit de jaren 1939-1946. De cineast/fotograaf Alphons Hustinx (1900-1972) bezoekt gedurende de bezetting meer dan 150 steden en dorpen in Nederland om er zijn kleurenfilm 'Kleur en Glorie onzer Tropen' over Nederlands-Indië te laten zien. Overal waar hij komt, maakt hij met zijn Leica diaopnames.

Jacob Olie Jbz (1834-1905)

Anneke van Veen, Focus Publishing BV, Amsterdam / 812451

Dankzij de enorme productie van de negentiende-eeuwse fotograaf Jacob Olie heeft het Amsterdam van de negentiende eeuw een gezicht gekregen. De wijze waarop deze pionier zijn beelden componeerde, zijn precisie en beheersing van het licht getuigen van een grote fotografische gevoeligheid. Met recht wordt Jacob Olie de chroniqueur van het Amsterdamse stadsbeeld genoemd. Het boek geeft een overzicht van de unieke fotocollectie bestaande uit 5.000 negatieven en afdrukken. Een apart onderdeel vormen de stadspanorama's en de portretfotografie van Jacob Olie.
Bovendien zal de lezer, aan de hand van brieven, aantekenboekjes, tekeningen en lantaarnplaten, Jacob Olie beter leren kennen in zijn persoonlijk leven en als bouwkundige die intens betrokken was bij het Amsterdam van zijn tijd.
Het boek is uitgegeven bij de tentoonstelling 'Jacob Olie, fotograaf van 19de-eeuws Amsterdam' in de serie 'Monografieën van Nederlandse fotografen'. Het prachtig geïllustreerde boek is geschreven door Anneke van Veen, conservator fotografie van het Gemeentearchief. Het boek bevat een inleiding, een biografie, een overzicht van de collectie en een bibliografie.

Laatst bijgewerkt op 7 juni 2011