1001
1846 - 1985
De heer W.L. Leclercq (secretaris-administrateur van 1933-194/4/) heeft in het gedenkboek van AZA uitvoerig de geschiedenis over de jaren 1847-1947 beschreven (1)). Door tijdgebrek is het mij niet mogelijk geweest de verdere geschiedenis van het fonds te schetsen. Men zij verwezen naar de jaarverslagen (inventarisnummers 73-118).
Na het aftreden van de heer Leclercq in 1947 heeft mr. J.J. Reijerkerk hem opgevolgd. Vanaf 1967 is zijn titel: secretaris-directeur. De heer Reijerkerk heeft het ziekenfonds geleid tot na de fusie van alle Amsterdamse ziekenfondsorganisaties tot Ziekenfonds Amsterdam en Omstreken. Zijn afscheid als directeur was in april 1985.
Onder zijn leiding bleef AZA het grootste fonds van Amsterdam. Vooral uit de stukken blijkt de ontwikkeling van instelling die voornamelijk uitvoeringsorgaan is tot een instelling die het beleid ten aanzien van de gezondheidszorg in de regio meebepaalt.
Voorts ziet men de ontwikkeling der administratie. De bedragen die omgaan worden steeds groter, de werkzaamheden nemen in omvang toe en mechanisering en automatisering doen hun intrede.
De archiefbescheiden die door deze inventaris zijn ontsloten, zijn voornamelijk afkomstig van de bestuurlijke en leidinggevende organen binnen het ziekenfonds. Hierin zijn dus niet die archivalia opgenomen, welke in de komende jaren zullen worden vernietigd. In het algemeen gesteld, zijn deze voor vernietiging vatbare bescheiden afkomstig uit de verzekerden-, verstrekkingen- en financiële administratie. Zij bevatten dus voornamelijk informatie over routine-matige zaken. Deze stukken blijven tot hun vernietiging onder beheer van de sub-afdeling Archief, Bibliotheek, Documentatie van het Ziekenfonds Amsterdam en Omstreken.
De inventaris is opgebouwd op basis van het onderscheid der voornaamste sub-organen binnen het fonds. Een moeilijkheid van dit uitgangspunt was de positie van de secretaris-administrateur/-directeur*.
Dit heeft geleid tot de hoofdindeling "beleidsbepalende organen", vs "uitvoerende organen". Het archief van het bestuurscollege maakt deel uit van de eerste hoofdcategorie en dat van de administrateur/secretaris-directeur tot de tweede. Dit deel is het meest omvangrijk en vertoont sinds de jaren '30 tot 1985 (onder de heren Leclerq en Reijerkerk) een opmerkelijke continuïteit in de dossiervorming.
In de jaren '30 en '40 moeten de dossiers blijkens codes op de omslagen geordend zijn volgens een of ander ordeningsplan. Helaas is er geen tekst van zo'n plan gevonden. Evenmin was het door tijdgebrek mogelijk om dit plan te reconstrueren.
Hoewel er in de jaren '50 en '60 organisatorische veranderingen zijn geweest, heeft dit geen invloed gehad op de ordening der beschreven stukken. De reorganisaties hadden slechts betrekking op de lagere organisatie-onderdelen waarvan nauwelijks stukken in deze inventaris zijn opgenomen. De archief-afdeling van de secretaris-administrateur/directeur is naar de inhoud der dossiers nader onderscheiden. De hoofdindeling is:
- de eigen organisatie (het organisme)
- de relatie tot andere organisaties
- de uitvoering der taken van het ziekenfonds.
Niet altijd is het mogelijk om dit onderscheid consequent te handhaven. Waar mogelijk is aan dit bezwaar door verwijzingen tegemoet gekomen.
Uit de stukken die dateren uit de jaren '60 en '70 van deze eeuw blijkt niet alleen de schaalvergroting, maar ook de veranderingen in de beschikbare administratieve hulpmiddelen. Met name ziet men dit in de hoeveelheid fotocopieën, de vele dubbele stukken en het onnauwkeuriger onderscheiden van dossiers.
De stukken behorende tot N.V. Levensverzekering Maatschappij "AZA" zijn als een apart archief opgenomen. Deze instelling met een eigen rechtspersoonlijkheid is opgericht in 1925 als voortzetting der afdeeling C en hield zich bezig met het uitvoeren van levensverzekeringen 2).
Deze naamloze vennootschap waarvan de aandelen in handen waren van het ziekenfonds, is in 1941 geliquideerd. (Zie inventarisnummers 603 en 604).
In de loop der jaren zijn er veel stukken vernietigd. Dit vindt men bijvoorbeeld vermeld in de inventarisnummers 5 (pagina 60) en 470. Bij deze inventarisatie is in overleg met de heer Reijerkerk een selectie voor vernietiging gemaakt op basis van de volgende criteria:
1) Leclercq, W.L., _Geschiedenis van het Algemeen Ziekenfonds voor Amsterdam_, Amsterdam 1947
2) Idem, p. 130.