Kwartaal 4-2007

Anton Pieck in de Beeldbank

Anton Pieck (1895-1987) begon al jong met tekenen. Toen hij op 22 jarige leeftijd nog maar net de opleiding tot tekenleraar had afgerond had hij al een aantal stadsgezichtjes van de oude binnenstad van Amsterdam geëtst.

Anton Pieck, Brouwersgracht, 1970. Nummer B00000007705

Pieck was een harde werker, zeven dagen per week van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Hij werd voornamelijk geïnspireerd door de 19de eeuw. Zijn sterke hang naar romantiek maakte dat hij binnen de kunstwereld de stempel van "romantisch tekenaar" kreeg. Zelf maakte hem het niet uit of zijn werk nu kunst werd genoemd of niet. Voor hem was vakmanschap en liefde voor het werk de drijfveer.

270 etsen en tekeningen die Anton Pieck tussen 1917 en 1977 in de Amsterdamse binnenstad maakte zijn nu aan de Beeldbank toegevoegd. Het zijn romantisch sfeerbeelden van de stad waaronder doorkijkjes, interieurs, stillevens en gevelstenen. De straten zijn voor iedereen nog steeds zeer herkenbaar, maar door de sfeer die Anton Pieck er in weet te leggen neemt hij ons even mee naar zijn eigen wereld vol sagen en sprookjes.

Bekijk de collectie Anton Pieck in de Beeldbank

Restauratie 18e eeuws plan tegen stank

Voor de tentoonstelling Het Aanzien van Amsterdam (tot en met 6 januari 2008 te zien in het Stadsarchief) werd het Plan tot verversing van het water in de grachten van Anthonij Grave uit 1759 gerestaureerd.


In de 18e eeuw werden de grachten nog gebruikt als open riool, waardoor de stad vooral in de zomer vaak ondraaglijk stonk. Zoals een tijdgenoot schreef: Amsterdam was "een schone maagd met een stinkende adem". In de loop der eeuwen zijn er nogal wat plannen ontworpen om Amsterdam van dit probleem te verlossen. In dit stuk wordt voorgesteld gebruik te maken van de getijdewerking op het IJ om het grachtenstelsel door te spoelen.

Dit Plan tot verversing van het water in de grachten was op de plaatsen waar vouwen hadden gezeten verloren gegaan. Om het te kunnen tentoonstellen werd het stuk zorgvuldig gerestaureerd. Hoe dit precies in zijn werk ging leest u in deze powerpointpresentatie van Christina Duran. Een kijkje achter de schermen van het Stadsarchief.

Kerstkorting Aanzien van Amsterdam
Op Tweede Kerstdag 2007 kan iedereen de tentoonstelling Het Aanzien van Amsterdam bezoeken tegen het gereduceerde tarief van 3 euro.
Komt allen.

Facultaire archieven Universiteit van Amsterdam

Op vrijdag 30 november is in gebouw De Bazel het DIV-archiefproject van de Universiteit van Amsterdam feestelijk afgesloten. Daarbij zijn de facultaire archieven van de UvA overgedragen aan het Stadsarchief.

Projectleider dr Menno Polak gaf een speech MS Word (46,5 Kb) rond de overbrenging van de archieven en het voorbereidende werk. Hij ging onder andere in op de vraag of er nog wel eens iets leuks werd gevonden. Naast de vele brieven "op poten", aldus dr Polak, werd ook "een brief met poten gevonden, met de pootjes van een vogel op de brief geplakt."

De volgende facultaire archieven van de UvA zijn nu te raadplegen via de Archiefbank:

Faculteit Godgeleerdheid
Faculteit Psychologie
Faculteit Scheikunde
Subfaculteiten Tandheelkunde en ACTA
Faculteit Geneeskunde

50.000ste bezoeker

Woensdag 20 november om 13.15 uur heette directeur Jan Boomgaard de 50.000ste bezoeker van het Stadsarchief van harte welkom: de heer Cor Jansma, die in zijn pauze het filmprogramma Amsterdam in de jaren '20 en '30 kwam kijken.

Jan Boomgaard overhandigde hem de kloeke en prachtig geïllustreerde catalogus van de tentoonstelling Het Aanzien van Amsterdam en een grote bos bloemen.

De aantallen bezoekers worden sinds de officieuze openingsdag op 7 augustus geregistreerd en uitgesplitst op diverse faciliteiten die het Stadsarchief te bieden heeft. Toppers zijn de rondleidingen door het monumentale gebouw De Bazel, het Informatiecentrum en de monumentale Schatkamer. Het Informatiecentrum en de Studiezaal Originelen trekken naast onze vaste klanten beslist ook nieuwe bezoekers. De lijn is nog steeds stijgende.

Thesaurieren Ordinaris opnieuw geïnventariseerd

De herinventarisatie van het archief van de Thesaurieren Ordinaris is afgerond. Tot nu toe was dit archief slechts zeer beperkt toegankelijk met een verouderde inventaris uit ca. 1900. Nu is het archief herordend en opnieuw beschreven, wat vele nieuwe ingangen biedt.

Het ambt van de Thesaurieren Ordinaris is wel te vergelijken met die van een tegenwoordige wethouder. De Thesaurieren Ordinaris – oorspronkelijk rentmeesters geheten – waren sinds de vijftiende eeuw belast met het toezicht op de financiën en de openbare werken van de stad. Zij vielen rechtstreeks onder de vier burgemeesters.

Alles kost geld. Alle beslissingen kwamen dan ook bij de Thesaurieren voorbij. Vandaar dat het archief vele interessante en unieke stukken bevat. Vooral alle stadsuitbreidingen vanaf 1585 werden minutieus vastgelegd door de Thesaurieren. Het ontstaan van de beroemde Amsterdamse Grachtengordel is huis voor huis te reconstrueren in dit archief.

Maar ook over allerlei andere zaken beslisten de Thesaurieren. De bouw en het onderhoud van publieke gebouwen bijvoorbeeld, het nieuwe Stadhuis – later het Paleis op de Dam voorop. Of het bevaarbaar houden van grachten en haven en de zorg voor de watercirculatie. Het archief bevat ook de boekhouding van de stad. De ruggengraat daarvan was het zogenaamde “rapiamus”, het kasboek van de stad. In deze registers werden alle uitgaven en ontvangsten van de stad geboekt. Ook deze post uit 1570. De Amsterdamse Lijsbeth Hendriksdr kreeg een onkostenvergoeding van 6 gulden en drie stuivers omdat zij haar huis Engelenburch in de Warmoesstraat in maart 1570 moest laten schoonmaken omdat de broer van de stadhouder van Holland in haar huis zou komen logeren.

Lijsbeth Henricxdr, de huijsvrouwe van Jacob van Zegen, de somme van ses gulden drie stuvers ter cause van zekere oncosten bij haer gedaen omme thuijs daerinne zij woent, genoemt Engelenburch, schoen te laten maecken, van cost ende arbeijtsloen, daer die broeder van mijn heere den Grave van Boussu etc. thuijs gelegen heeft, alst blijckt bij de cedulle van declaratie begrijpende ordinantie ende quijtantie in date den leste maerte anno LXX, compt in munte Vlaems 1 lb. – s. 6 d.

Arch. Thesaurieren Ordinaris (toegangsnr. 5039), inv.nr. 63, fol. 200.

Bekijk het archief van de Thesaurieren Ordinaris

Tekeningen Koninklijk Oudheidkundig Genootschap in Beeldbank

Zo’n 1200 vooral topografische tekeningen uit de Atlas J. van Eck zijn nu te zien op de Beeldbank. Deze Atlas behoort tot de verzameling van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap (KOG). In samenwerking met het KOG heeft het Stadsarchief deze tekeningen gedigitaliseerd en beschreven.

Jacobus van Eck (1873-1946), makelaar in koffie en thee, kwam als officier bij de Amsterdamse schutterij in aanraking met de grote historische verzameling van deze vereniging. In 1906 begon hij ook zijn eigen verzameling op te bouwen. Hij verzamelde vele prenten, tekeningen, profielen en plattegronden van Amsterdam.

H.M.J. Misset, Rokin (Beursstraat), 1911. Nummer: KOG-AA-2-06-143A

Van Eck kocht veel op Amsterdamse veilingen, maar gaf ook tekenaars als H.M.J. Misset en A. van Teyne de opdracht om delen van de stad te tekenen. Na zijn overlijden in 1946 liet hij zijn verzameling na aan het KOG.

Bekijk de tekeningen van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap in de Beeldbank

5.500 bezoekers op Museumnacht

Tijdens de Museumnacht op 3 november kwamen er zo'n 5.500 bezoekers naar het Stadsarchief. Voor een rondleiding door het gebouw, voor de nieuwe film Amsterdam in de jaren '30, om het Restauratieatelier te bezoeken, of om gewoon even iets te drinken.

Geschiedsvervalsing
Pips:lab verzorgde een sterk staaltje "geschiedvervalsing". De bezoekers stonden in de rij om zich live te laten monteren in historische foto's. Prettig begeleid door DJs Steven de Peven en San Proper, in die volgorde. De resulterende beelden staan hier.

Prijsvraag
De prijsvraag met foto’s van verdwenen grachten en gebouwen in Amsterdam bleek een succes. Er werd collectief heel wat gepuzzeld op oude foto’s van onder andere de Dam, het Rembrandtplein, het Leidseplein en het Frederiksplein; velen deelden de mening dat het paleis voor Volksvlijt herbouwd moet worden. Het grootste struikelblok bleek de foto van de oude Stadschouwburg met de gedempte Lijnbaansgracht ervoor.

U kunt hier de goede antwoorden nog eens nakijken PDF (1,12 Mb)

Uit de goede uitslagen werden door een onafhankelijke jury de volgende prijswinnaars getrokken:

Zij ontvangen het onlangs verschenen boek Amsterdam 366 dagen.

Interieur Stadsarchief genomineerd voor architectuurprijs

Op 29 november wordt de Lensvelt de Architect Interieurprijs uitgereikt. Uit 90 inzendingen zijn 6 projecten genomineerd voor deze prijs die nu voor de 7e keer wordt uitgereikt. Doel van de prijs is het stimuleren van professionele en vernieuwende interieurdiscipline.

De jury van de Lensvelt de Architect Interieurprijs 2007 bestaat uit Mels Crouwel (Rijksbouwmeester, Benthem Crouwel Architecten), Liesbeth van der Pol (Dok Architecten), Marc Maurer (Maurer United Architects), Arjen Ribbens (NRC-Handelsblad), Dieter Van Den Storm (Interieur Kortrijk) en Edwin Oostmeijer (Edwin Oostmeijer Projectontwikkeling). Secretaris van de jury is Harm Tilman (hoofdredacteur de Architect).

Over de verbouwing: Naar een open archief

Over de Lensvelt architectuurprijs: De Architect.nl en Architectenweb

28 september t/m 5 december 2007: BinnensteBuiten

Tot en met 5 december 2007 is in Foam_Fotografiemuseum Amsterdam onder de titel ‘BinnensteBuiten – Inside Out’ een tentoonstelling te zien van foto’s uit Amsterdamse collecties en archieven. Op de foto’s uit het Stadsarchief, Rijksmuseum, Stedelijk Museum en Maria Austria Instituut staan mensen centraal. Uitgangspunt bij de samenstelling van ‘BinnensteBuiten’ is de veelal complexe relatie tussen uiterlijke kenmerken en iemands (gewenste) identiteit. Kleding, gezichtsuitdrukking en houding zijn belangrijke elementen op grond waarvan wij een afgebeelde persoon beoordelen en waarderen.

Hoe zagen mensen zichzelf, hoe zagen en beoordeelden zij elkaar of de ander, en wat werd in een bepaalde tijd belangrijk gevonden in uiterlijk, in mode of houding? Elk mens is naast een uniek individu met een geheel eigen identiteit, ook drager van een scala aan betekenissen — van raciale, sociale, religieuze of seksuele aard. Behalve over de identiteit van de geportretteerde verduidelijken dergelijke foto’s iets over de historische, sociale en culturele context waarin zij zijn ontstaan. Ieder mens is naast een ‘wie’ altijd ook een ‘wat’.

De helft van de tentoonstelling, zo’n 65 foto’s, is afkomstig uit de rijke collectie van het Stadsarchief: van een album van Hoofdcommissaris Hordijk met foto’s van vreemdelingen uit 1910 en de eerste Chinezen in de jaren dertig door de arbeidersfotograaf C.A.J. van Angelbeek, tot portretten van havenarbeiders door Cor Jaring (jaren zestig), Polaroid Portraits op de Albert Cuyp door Ulay (2000) en Dames van Zuid door Elsbeth Struijk van Bergen (2001).

Foam_Fotografiemuseum Amsterdam
Keizersgracht 609
1017 DS Amsterdam
Dagelijks van 10-18 uur, donderdag en vrijdag van 10-21 uur.
Entree € 7,00 (Museumjaarkaart en kinderen tot 12 jaar gratis; studenten en 65+ € 5,00; Stadspas en CJP € 3,50)
www.foam.nl

 
 

De Archiefbank


Raadpleeg archieven thuis

Via de Archiefbank kunt u onze archieven raadplegen op uw eigen computer. Wij digitaliseren inventarisnummers op uw aanvraag. Ze kosten 0,50 euro per scan. Eenmaal online zijn de scans voor iederen te raadplegen voor dezelfde prijs.

Wekelijks kunnen we circa 10.000 scans produceren van openbare en geïnventariseerde archiefstukken.

Een greep uit wat we de laatste weken we voor u hebben gescand:

Scans kosten 0,50 per stuk en de transactiekosten bedragen 2,50 of 7,50 per transactie. Verwacht u meer dan één scan te kopen, dan is het voordeliger in één transactie scantegoed te kopen voor meerdere scans. Uw scantegoed blijft een jaar geldig.

Aangekochte scans kunt u in pdf downloaden en printen, maar u kunt ze ook blijven bekijken in de nieuwe documentenviewer. De documentenviewer is speciaal door ons ontwikkeld voor het lezen van oude teksten via internet.

Wilt u zelf digitalisering van inventarisnummers aanvragen?
Zie daarvoor Hoe werkt de Archiefbank?


10.000 scans per week? Hoe doen ze dat?

Dankzij genereuze financiële ondersteuning van de Mondriaan Stichting en het VSB fonds www.vsbfonds.nl heeft het Stadsarchief bijna 2 jaar lang kunnen werken aan de bouw van de Archiefbank en het uitwerken van een superefficiënt digitaliseringsproces zodat de kostprijs voor de scans nu is teruggebracht tot een absolute bodemprijs.

Voorwaarde van de Mondriaan Stichting is dat de opgebouwde kennis en expertise wordt gedeeld met de collega’s in de erfgoedsector. En daar werken wij graag aan mee, want wij hebben ook veel gehad aan de tips en adviezen van collega’s en van enthousiaste leveranciers. Daarom stellen we onze twee rapporten over digitalisering graag ter beschikking aan al onze collega’s en andere belangstellenden. De rapporten vindt u hier.


De Archiefbank in het Informatiecentrum

In het Informatiecentrum zijn alle scans gratis raadpleegbaar. Dat komt goed van pas bij onderzoek waarbij je van de ene bron naar de andere wordt doorverwezen. In korte tijd bladert u hier door een heel inventarisnummer en van het ene inventarisnummer naar het volgende. Daarmee bespaart u de tijd van het inzien van de originele documenten in de Studiezaal.

Openingstijden

Laatst bijgewerkt op 10 aug 2010