Laatste Nieuws

Voor tentoonstellingen en evenementen zie ons Programma

Lantaarnplaatjes Ladiges in de Beeldbank

Wilhelm Cornelis Ladiges (1895-1956) was een amateurfotograaf die waarschijnlijk in de jaren twintig van de twintigste eeuw is begonnen met fotograferen. Ladiges legde zowel schilderachtige stadsgezichten, drukke straatbeelden als de moderne architectuur in de stad vast.

Ladiges werkte voor de handelsdrukkerij Holdert en Co., gevestigd in het gebouw Felix Meritis. Vanaf het dak van dit gebouw maakte hij een reeks vogelvluchten van de omliggende grachten. Toen dit pand in 1932 gedeeltelijk afbrandde legde Ladiges de brand en bluswerkzaamheden vast. De foto's van deze gebeurtenis bevinden zich in de collectie foto-afdrukken van het Amsterdamse Stadsarchief.

Gered

Toen de weduwe van Wilhelm Ladiges ging verhuizen heeft ze haar boedel opgeruimd en de spullen verdeeld in wat weg mocht en wat niet. Daarbij kwamen de blikken met lantaarnplaatjes terecht bij de weg te gooien spullen. Eén van de schoondochters, de schenkster, vond het erg jammer om deze geschiedenis weg te gooien en heeft ze toen gered. In 2004 heeft zij de foto’s bij het Stadsarchief ondergebracht.

De collectie bestaat uit 114 lantaarnplaatjes met Amsterdamse stadsgezichten, het merendeel van Ladiges jr., maar sommige naar oudere fotoafdrukken die vermoedelijk door zijn vader Wilhelm Cornelis Ladiges sr. (1866-1932) vervaardigd zijn.

Bekijk de collectie in de Beeldbank.

Amsterdam in Gesprek terugkijken

Zondag 4 maart was onder grote belangstelling historicus Salvador Bloemgarten te gast bij Amsterdam in Gesprek. Bekijk dit gesprek terug.

Foto's toegevoegd aan In Memoriam

Al meer dan 8.000 mensen hebben de tentoonstelling In Memoriam gezien. Sommigen komen niet een keer, maar meerdere keren om alles goed te kunnen zien en te verwerken. Sinds de opening van de tentoonstelling zijn er veel nieuwe foto’s van kinderen binnengekomen. Per post of via mail, maar meestal persoonlijk langsgebracht. De foto’s komen soms uit een portefeuille of zitten nog in een lijstje. Het zijn er nu al tegen de tachtig. Vaak zit er een gedetailleerd verhaal aan vast.

Jenny, Truusje en Ies Cohen.

In deze presentatie ziet u een selectie van de nieuwe foto’s. Alle foto’s worden in daar voor bestemde vitrines in de expositiezaal tentoongesteld. Omdat de vitrines in de zaal zijn inmiddels vol zijn, worden de foto’s vanaf deze week ook in vitrines in de Schatkamer tentoongesteld. Op deze manier kunnen we alle foto’s die er nu nog bijkomen een plekje geven.

Bekijk een presentatie een deel van de nagekomen foto's

A possible Life: illegaal leven in de Bijlmer

In Amsterdam leven velen een bestaan in de schemering, zonder papieren, zonder officiële identiteit. De historicus en fotograaf Ben Krewinkel ontmoette in 2005 een van hen. De illegaal Gualbert (fictieve naam) is een docent Engels uit Niger. Toen hij in 2001 zijn baan verloor kwam hij naar Nederland. Hij werkt als schoonmaker en vertaler en woont in Amsterdam Zuidoost. Krewinkel begon hem te fotograferen, maar gaandeweg groeide het project uit tot een samenwerking.

Tot en met 7 april 2012 is het resultaat van deze bijzondere samenwerking te zien in CBK Zuidoost. De tentoonstelling bestaat uit foto’s van Ben Krewinkel, sommige bewerkt door Gualbert, en uit foto’s en documenten uit het privéarchief van Gualbert. Samen geven zij inzicht in het leven in de illegaliteit. Foto’s en teksten zijn waar nodig door Gualbert gecensureerd, waarmee voelbaar wordt hoe ver de angst reikt om herkend en uitgezet te worden. De 53-jarige Afrikaan ging bij aankomst in Amsterdam aan de slag als schoonmaker. Eerst voor een uitzendbureau op een vervalste pas. Nu vooral voor particulieren omdat de controles strenger zijn geworden. Het geld dat hij verdient, stuurt hij naar zijn gezin in Niger. Zijn vrouw en zeven kinderen kwamen in eerste instantie ook naar Nederland. Maar toen ze geen asiel kregen, gingen zij terug. Gualbert bleef achter, hij had geen asiel aangevraagd. De beelden uit zijn eigen fotoalbum, van zijn vrouw en kinderen en van Gualberts bruiloft, zijn vaak vrolijk en staan in schril contrast met de foto’s van zijn leven in Nederland.

Het Stadsarchief zal zich na afloop van de tentoonstelling ontfermen over de foto’s en documenten. Zo wordt een voorbeeld van wat het betekent als illegaal in Nederland te leven, voor de toekomst bewaard. Zodra Gualbert de situatie veilig genoeg acht – bij naturalisatie of terugkeer naar zijn vaderland – zullen de ongecensureerde foto’s en documenten toegankelijk worden.

Bij de tentoonstelling is ook een boek verschenen, A possible life. Conversations with Gualbert, dat te verkrijgen is bij de Stadsboekwinkel.
Voor informatie over de tentoonstelling: www.cbkzuidoost.nl en www.conversationswithgualbert.com.

Archeologische schatten in Beeldbank

De aanleg van de Noord-Zuidlijn levert een schat aan informatie op over de geschiedenis van Amsterdam. De archeologen van het Bureau Monumentenzorg en Archeologie –eveneens gevestigd in gebouw De Bazel- doen opgravingen op het traject en vinden daarbij duizenden objecten die nieuw licht werpen op vele aspecten van het leven in Amsterdam.

In het informatiecentrum Noord/Zuidlijn werden al vroeg in het project enkele van die vondsten getoond aan het publiek. Daar trokken ze de aandacht van fotograaf Harold Strak die zich in zijn werk steeds meer richt op kleinere objecten waarbij het oppervlak een belangrijke rol speelt: textuur, detail en materiaaluitdrukking. Zijn oog viel vooral op de kleine gebruiksvoorwerpen die hij zag: oorlepeltjes, vingerhoedjes, een gouden dameshorloge.

‘Objecten waar de tijd wat van de fijne detaillering afgesleten heeft en zijn eigen kleine sporen eraan toegevoegd heeft. Er valt vermoedelijk veel meer aan te beleven dan met het blote oog zichtbaar is. Ik dacht: “dit (de kleine gebruiksvoorwerpen) moet eigenlijk van heel nabij gefotografeerd worden om het in al zijn pracht zichtbaar te maken”.

In 2009 kreeg hij een opdracht van het Stadsarchief in het kader van de Documentaire Foto-opdrachten om deze schatten vast te leggen. Het prachtige resultaat ervan is nu te zien in de beeldbank.

Tentoonstelling Allard Pierson Museum
In het Allard Pierson Museum kan men momenteel een kijkje achter de schermen van de opgraving op de Noord/Zuidlijn zien door het Bureau Monumenten & Archeologie (BMA) van de gemeente Amsterdam. Naast de opening van de fototentoonstelling gaat gelijktijdig het gelijknamige UvA Erfgoedlab van start. Hier vindt gedurende anderhalve maand een experimenteerproces plaats rond de mogelijkheden voor de presentatie van deze vondsten.

De fototentoonstelling en UvA Erfgoedlab zijn tot 1 april 2012 te bezoeken en zijn een samenwerking tussen het Allard Pierson Museum, UvA Erfgoedlab en Bureau Monumenten & Archeologie.

Vele Handen wint Geschiedenis Online Prijs


De jury van de Geschiedenis Online Prijs heeft www.velehanden.nl uitgeroepen tot de beste historische website van 2011. De jury benadrukte dat de prijs is toegekend omdat op VeleHanden zoveel mensen met duidelijk plezier hard werken om historische bronnen voor iedereen toegankelijk te maken. Met name het Forum, waar de leden van VeleHanden dagelijks tips uitwisselen en elkaars vragen beantwoorden, verdiende alle lof, vond de jury.

www.velehanden.nl
Projectpagina Vele Handen

Archief Ivo Schöffer in de Archiefbank

Op 13 januari overleed op 89-jarige leeftijd de historicus en verzetsman Ivo Schöffer. Nog in 2009 bracht hij een klein maar bijzonder persoonlijk archief onder in het Stadsarchief.

Een bladzijde uit het ‘klachtenboek’ van Sara Schöffer-Burger

Schöffer werd in 1922 geboren in Amsterdam als jongste zoon van Conrad A.R. Schöffer en Sara Burger. Zijn vader had het familiebedrijf overgenomen en dreef handel in onder andere koffie. Een andere inkomstenbron voor het gezin Schöffer vormde echter het woonhuis in de Hacquartstraat, waar kostgangers vaak voor langere periode een kamer huurden. Schöffer genoot onderwijs aan het Montessori Lyceum in de Lairessestraat. Na zijn eindexamen studeerde hij geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Van 1961-1987 was hij hoogleraar Vaderlandse Geschiedenis aan de Universiteit van Leiden. Hij was onder meer voorzitter van de Commissie van opsporings- en vervolgingsbeleid inzake Menten, in welke hoedanigheid hij op 13 december 1979 een rapport presenteerde inzake het Nederlandse regeringsbeleid ten aanzien van de vervolging van de oorlogsmisdadiger Menten.

Geboortekaartje van Rudy Jacob, in onderduik geboren zoon van ‘Wanda’. Moeder en zoon overleefden de oorlog met behulp van Ivo Schöffer.

Het archief van Schöffer bevat uniek materiaal uit de Tweede Wereldoorlog, toen hij samen met zijn zus Lidia en broer Peter deelnam aan het studentenverzet. In Schöffers voormalig studentenhuis aan de Reguliersgracht 34 boden zij onderdak en verzorging aan twaalf onderduikers. Hun dagelijks leven in gruwelijke omstandigheden werd fotografisch vastgelegd en deze belangrijke beelden zijn te vinden in het archief. Verder verzorgde Ivo, Lidia en Peter onderduikers elders: ze zochten adressen en bonnen en vervalsten persoonsbewijzen. De grafische opleiding van Lidia kwam hierbij goed van pas. De kleine groep werkte samen met de groep Rolls Royce en sloot zich uiteindelijk aan bij de Vrije Groepen. Ook over die activiteiten zijn documenten in Schöffers archief te vinden. Aangrijpend is het kaartje dat ‘Wanda’ stuurde naar ‘Piet’ (Ivo Schöffer) om de geboorte van haar zoon aan te kondigen. Wanda was een onderduikster die door Schöffer werd verzorgd; haar zoon Rudy Jacob werd in onderduik geboren.

In 1973 ontving Ivo samen met zijn zus Lidia en zijn ouders de Yad Vashem-onderscheiding voor hun hulp aan joodse onderduikers gedurende de Tweede Wereldoorlog.

Ivo Schöffer verricht vervalsingwerk tijdens de oorlog. Om er jonger uit te zien droeg hij tot de bevrijding een korte broek.

Behalve het materiaal over de Tweede Wereldoorlog zijn in het archief ook de prachtige ‘klachtenboeken’ te vinden die werden bijgehouden door de moeder van Ivo Schöffer. Sara Burger hield vanaf haar huwelijksdag in 1917 boeken bij waarin iedere bezoeker van het gezin Schöffer de 'klachten' over het bezoek kon opschrijven. Vanaf de Olympische Spelen in 1928 verhuurde het echtpaar in hun huis in de Hacquaertstraat in Zuid zes kamers aan 'paying guests', vaak jonge mensen uit gegoede kringen die voor langere tijd bij het gezin verbleven. Ook deze gasten hebben hun ervaringen met het gezin Schöffer in de klachtenboeken genoteerd, vergezeld van onder meer foto's en tekeningen. De zeven boeken (1917-1967) vormen een prachtig sociaal document over gegoede kringen in Amsterdam-Zuid.

Archief van Ivo Schöffer: inleiding en inventaris.

Nieuwsuur en DWDD over In Memoriam

Bekijk een reportage van Nieuwsuur over In Memoriam. Bekijk de reportage online:

Guus Luijters bij 'De Wereld Draai Door'.

MAI en Stadsarchief tekenen overeenkomst

Het Maria Austria Instituut is eind jaren ’70 ontstaan toen een aantal prominente Amsterdamse fotografen bedacht dat hun archieven bewaard zouden moeten blijven in de stad waar ze ook zijn ontstaan. Inmiddels beheert het MAI vijftig waardevolle archieven van grote fotografen zoals Paul Huf, Eva Besnyö, Sem Presser en Carel Blazer.

Veel foto’s in de archieven van het Maria Austria Instituut zijn essentieel voor het beeld van de geschiedenis van Amsterdam in de 20e eeuw. Ze zijn bepalend voor ons visueel geheugen van de stad, of het nu gaat om de heftige beelden van de rellen in de jaren ’60 en de Dolle Mina’s van ‘70, de huiselijke plaatjes met John Lennon en Yoko Ono in het Hilton, de indrukwekkende beelden van de partizanen camera’s uit de Tweede Wereldoorlog of de doodgewone dagelijkse foto’s van de straat en portretten van Amsterdammers.

Al vele jaren is het Maria Austria Instituut gehuisvest in het Stadsarchief. We hebben al een aantal prachtige tentoonstelling samen gemaakt, maar tot echt gezamenlijk beheer en gelijke wijze van toegankelijk maken is het nooit gekomen. Daar willen we nu verandering in brengen. Binnen 4 jaar willen we inventarissen en overzichtscans van de archiefbladen van alle MAI-archieven in de Archiefbank hebben en zoveel mogelijk topfoto’s in de Beeldbank. Dat staat in de samenwerkingsovereenkomst die bestuursvoorzitter Judith Belinfante en directeur Marens Engelhard vrijdag 27 januari hebben ondertekend.

Ongetwijfeld zal volledige en snelle toegankelijkheid van deze fotoarchieven leiden tot nieuwe ontdekkingen, zowel door onderzoekers van de geschiedenis van de fotografie als van de geschiedenis van Amsterdam. En voor iedereen zal het bestellen van de foto’s een stuk simpeler worden. Zo zal het werk van deze topfotografen ook in scripties van scholieren en in een lijstje boven de bank terecht kunnen komen.

Bekijk de foto's van het Maria Austria Instituut in de Beeldbank.

Eerste Joodsche Kleuterschool, 1934

Expositie In Memoriam vanaf 10 februari

Vanaf 10 februari is de exposite In Memoriam te zien in het Stadsarchief Amsterdam. Deze tentoonstelling is gebaseerd op de publicatie In Memoriam, de gedeporteerde en vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen, 1942 – 1945. Schrijver Guus Luijters heeft voor dit boek de personalia van bijna 18.000 in de Tweede Wereldoorlog vermoorde Joodse, Roma en Sinti kinderen bijeengebracht. Van 3.000 kinderen is ook een foto gevonden, mede dankzij de jarenlange speurtochten van onderzoekster Aline Pennewaard.

In de tentoonstellingszaal wordt het persoonlijke verhaal verteld van vijftien Amsterdamse kinderen. Van sommige kinderen is slechts één fotootje bewaard gebleven, van anderen veel meer. Een van de kinderen van wie nog veel bewaard is, is Celine (Lineke) de Vries.

Lineke de Vries

Eva de Vries met haar dochter Lineke, privécollectie Sara de Vries

Aron de Vries, Linekes vader, werkte als handelscorrespondent vreemde talen bij Hollandia-Kattenburg in Amsterdam-Noord. Op woensdag 11 november 1942 deed de Sicherheitspolizei onder leiding van Willy Lages een inval en alle werknemers werden afgevoerd. Hun familieleden werden die dag ook opgehaald, maar Linekes moeder, Eva Gans, hing een bordje achter het huiskamerraam met ‘mazelen’ erop. Hierdoor ontsnapten ze die dag aan transport. Het gezin De Vries woonde in de Transvaalstraat 116 huis. Haar ouders hielden voor Lineke een dagboek bij. Ze was dol op bruine bonen en haar moeder nam haar vaak mee naar het Oosterpark, waar ze de eendjes voerden. Haar oom Max probeert voor haar en haar moeder een onderduikadres te vinden, maar dat mislukt en in de nacht van 11 maart 1943 worden ze uit huis gehaald en via de Hollandsche Schouwburg naar Vught getransporteerd. Meteen bij aankomst in het kamp worden Linekes schoentjes gestolen. Drie maanden lang loopt ze op blote voetjes door het kamp, altijd in hetzelfde, gebreide jurkje. ‘Ze heeft altijd dorst en is verbrand door de zon,’ schrijft haar moeder in een brief. Haar moeder, die ze alleen op zondag mag zien, een uurtje. Op 6 juni 1943 worden Lineke de Vries en haar moeder met het kindertransport naar Westerbork vervoerd. Vandaar gaan ze op 8 juni 1943 ‘door’ naar Sobibor, waar ze meteen bij aankomst worden vermoord. Aron de Vries, hun man en vader, was toen al een halfjaar dood. Linekes moeder zal het hebben vermoed, maar niet zeker hebben geweten.

Aron de Vries met zijn dochter Lineke in de tuin van Transvaalstraat 116, privécollectie Sara de Vries

In de tentoonstelling zal het dagboek dat Eva voor haar dochter bijhield te zien zijn, en ook de brief die Eva schreef vanuit Vught. Deze bijzondere voorwerpen zijn nu in het bezit van Sara de Vries, het nichtje van Lineke. Sara’s vader was de broer van Aron en overleefde de Tweede Wereldoorlog. Hij kon in het huis gaan wonen van zijn broer, dat gelukkig niet was leeggeroofd. Sara werd na de oorlog geboren en groeide op in het huis van haar nichtje dat ze nooit heeft gekend.

Bij het ophalen van het bruikleen voor de expositie liet ze ons deze prachtige foto zien van een kleuterklas die een bruiloft naspeelt. Eva, de moeder van Lineke, werkte voor haar huwelijk op de Eerste Joodsche Kleuterschool, op de Rapenburgstraat 52. Toen ze ging trouwen moest ze, zoals dat gebruikelijk was in die tijd, stoppen met werken. De vader van Sara vertelde haar dat bij het afscheid van Eva op de kleuterschool de kinderen haar bruiloft hadden nagespeeld. Deze foto lijkt het tafereel te zijn van dit afscheid.
Nader onderzoek naar de kleuterschool laat echter een ander licht op de foto schijnen: hij is in januari 1935 gepubliceerd in het Nieuw Israëlitisch Weekblad, met het onderschrift “Het Bruidspaar” op het Chanoekohfeest van de Eerste Joodsche Kleuterschool te Amsterdam. Bij het vieren van Chanoeka was het ook gebruikelijk dat kinderen zich verkleedden.

Aangezien Eva en Aron pas trouwden in oktober 1935 kan de foto niet bij het afscheid van Eva gemaakt zijn. Maar het blijft een prachtig verhaal. De kinderen op de foto zijn niet geïdentificeerd. De kans is groot dat veel van hen de oorlog niet hebben overleefd. Het In Memoriam project wil zoveel mogelijk kinderen hun identiteit en gezicht teruggeven.

Herkent u deze kinderen?

Wie weet herkent u één van de kinderen op de onderstaande foto, of heeft u meer informatie over de kleuterschool. Dan kunt u een mailtje sturen naar inmemoriam@stadsarchief.amsterdam.nl

Klikt u op de foto dan krijgt u een vergroting.

Kleuterklas van de Eerste Joodsche Kleuterschool, december 1934, privécollectie Sara de Vries

Van Alberdinck Thijm tot Willem Witsen

De vrijwilligers die op VeleHanden.nl de Militieregisters indexeren zien heel veel namen langskomen en af en toe zit daar de naam van een bekende Nederlander tussen. Via een speciaal daarvoor gemaakte knop ‘opmerkelijk’ kan een mailtje worden gestuurd naar het projectteam om te vertellen wie er is ontdekt. Dankzij de oplettendheid van de vrijwilligers worden er heel wat schilders, schrijvers, politici en andere BN-ers gespot.

Lodewijk van Deyssel

Wilt u weten of Willem Drees voor de militaire dienst is aangewezen? of misschien Herman Gorter, Ko van Dijk, Godfried Bomans of één van de andere BN-ers uit de 19e / begin 20e eeuw? Blader dan eens door de lijst Bekende Nederlanders op Militieregisters.nl.

De lijst telt nu 50 namen, maar er liggen nog heel wat mails op verwerking te wachten, dus houdt de lijst in de gaten en mail ons als u nog een BN-er ontdekt in het zoeksysteem van Militieregisters.nl die wij over het hoofd hebben gezien. Het zoeksysteem telt nu ruim 600.000 namen. En de database wordt geregeld aangevuld, want de vrijwilligers zijn nog volop bezig met de Militieregisters.

Wie meedoet met het indexeren van de Militieregisters op VeleHanden.nl kan punten verdienen voor gratis scans van de Militieregisters. Maar hebt u daar geen zin in of tijd voor, ook door scans van de Militieregisters te kopen helpt u het project verder. De inkomsten uit de verkoop van scans helpen mee om het project te financieren.

Lijst Bekende Nederlanders

91 nieuwe inventarissen in 2011

Online telt de archiefbank nu 2606 inventarissen. Daarvan zijn er 91 in 2011 geproduceerd. Ongeveer de helft van deze nieuwe inventarissen betreft recentelijk verworven archieven en van nieuwe aanvullingen op bestaande archieven. Voor de andere helft gaat het om inventarissen van archieven die al in het verleden zijn binnengekomen.

Een aantal voorbeelden

Een bijzonder archief dat in het najaar van 2011 is verworven is het archief van de familie Kransberg. Het archief betreft de periode 1891-1977 en bevat onder meer interessante documenten betreffende de tamelijk onbekende Vereeniging voor Amsterdamsche Slagers Zonen. Uit de periode 1940-1945 bevat het archief schokkende persoonlijke documenten, zoals de briefkaarten uit kamp Westerbork die familie en vrienden stuurden met hun, naar later bleek, laatste berichten naar Amsterdam.

Een archiefje dat een paar jaar geleden is verworven is het archief van de Stichting Moskee Vinkenstraat. De stichting heeft geprobeerd de in 1658 gebouwde, oudste Rooms-katholieke schuilkerk om te bouwen tot een moskee. Omdat het niet lukte de financiering daarvoor rond te krijgen is de stichting opgeheven en het pand is gesloopt om plaats te maken voor woningbouw.

De grootste gemeentelijke archieven waarvan in 2011 de inventarissen online kwamen zijn de archieven van de Dienst Havens en Handelsinrichtingen (1950-1974) en van de opvolger, het Gemeentelijk Havenbedrijf (1974-1986) met in totaal 1281 inventarisnummers. Een bijzonder dossier in dit archief bevat stukken over het gebruik van een verlicht kruis op de Sint Nicolaaskerk. Tot 1979-80 betaalde het Havenbedrijf voor het onderhoud van het kruis omdat het diende als baken voor de scheepvaart.

Een gemeentelijk archief met daarin een document dat weliswaar is beschreven, maar waarvan we niet hebben kunnen achterhalen waar het nou precies om gaat is inventarisnummer 39 in het archief van de Gemeenteadvocaat. Het is een verzoek om advies betreffende de ontruiming van Gijsbert uit 1914, maar om welk pand het gaat hebben we niet kunnen achterhalen. We horen het graag als iemand ons kan helpen, archiefbank@stadsarchief.amsterdam.nl

Lijst nieuwe inventarissen 2011

Gedurende 2011 zijn de volgende inventarissen toegevoegd aan onze Archiefbank. Klik op het nummer om de betreffende inventaris te raadplegen.

Geschiedenis Online Prijs

Voor de Geschiedenis Online Prijs voor de beste Nederlandse website over geschiedenis, zijn zowel Stadsarchief Amsterdam als http://velehanden.nl/>VeleHanden genomineerd. Wij zijn blij met uw stem op één van beide sites.

www.geschiedenisonlineprijs.nl

Extra ingangen voor het Stadsarchief

Het Stadsarchief gaat verbouwen om de toegankelijkheid van De Bazel te verbeteren. Sinds 2007 is het Stadsarchief Amsterdam gevestigd in rijksmonument De Bazel, het voormalige hoofdkantoor van De Nederlandsche Handelmaatschappij aan de Vijzelstraat in Amsterdam. De transformatie van bank naar archief is gerealiseerd in samenwerking van het Stadsarchief Amsterdam en Claus en Kaan Architecten. Sinds de transformatie van 2007 is de monumentale hoofdentree dé publieke entree van het gebouw. Een indertijd logische keuze zowel vanuit de logistiek van het bedrijf, één duidelijke, beveiligde entree, als vanuit het monument, functioneel maken en houden van de monumentale hoofdentree.

Impressie ingang rechterzijde

Bezoekers blijken moeite te hebben de hoofdentree te herkennen als ingang. Door het gebouw twee aanvullende entrees in de voormalige winkelpuien te geven, zal de toegankelijkheid verbeteren en hopen we nog meer bezoekers te verwelkomen. De monumentale winkelpuien worden gerestaureerd naar de oorspronkelijke staat van circa 1924. Tegelijk worden de monumentale puien aangepast aan de hedendaagse eisen van toegankelijkheid.

Impressies van de Stadsboekwinkel en Café de Bazel.

In het ontwerp van één van de winkelpuien is een gebruiksvriendelijke voorziening voor minder validen opgenomen. De traplift in de hoofdentree kan dan komen te vervallen, waardoor de monumentale entree aan kwaliteit wint.

Elvira Sweet met Marens Engelhardt.
De wordt ondersteund door een subsidie van de provincie Noord-Holland.

Elvira Sweet, gedeputeerde cultuur van de provincie Noord-Holland: “Dit project heeft duidelijk als doel om het erfgoed voor meer mensen toegankelijk te maken. Omdat het hier gaat om de verbetering van de ontsluiting van zowel een rijksmonument als van de archieven is dit project dubbel geslaagd. De provincie Noord-Holland juicht dit soort initiatieven toe en heeft daarom ook een financiële bijdrage geleverd.“

De verbouwing zal eind 2012 plaatsvinden.

Impressie ingang linkerzijde

Huizen van Bewaring van Ad van Denderen op de Beeldbank.

In 1978 werd de Penitentiaire Inrichting Over Amstel geopend, beter bekend als de Bijlmerbajes. Tot die tijd waren de gedetineerden gehuisvest om de hoek van het Leidseplein en in de Havenstraat bij de Amstelveenseweg. In 2014 sluit de Bijlmerbajes op zijn beurt en verhuizen de gedetineerden naar een nieuwe Penitentiaire Inrichting in Zaanstad. Onlangs verscheen het boek P.I. van Nico Bick met foto’s van de Bijlmerbajes die hij tussen 2006 en 2009 maakte in opdracht van het Stadsarchief en het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Dertig jaar eerder legde de fotograaf Ad van Denderen het leven in de oude Huizen van Bewaring vast. Zijn foto’s, die eveneens in het Stadsarchief worden bewaard, zijn nu voor het eerst op de Beeldbank te zien.

Luchten in de kooien van het Huis van Bewaring I, Kleine-Gartmanplantsoen 6-22. Foto: Ad van Denderen.

Ad van Denderen deed vooraf grondig onderzoek en liet zich zelfs een week insluiten in het Huis van Bewaring aan het Kleine-Gartmanplantsoen. Van de directie kreeg hij alle gelegenheid zich tussen de gevangenen te bewegen en de dagelijkse routine van het leven binnen de gevangenismuren vast te leggen. Het complex, gelegen tussen Paradiso en het Leidseplein, dateerde uit 1850 en was de eerste cellulaire gevangenis in Nederland. De gedachte toen was dat misdadigers door isolatie tot inkeer zouden komen, terwijl bij de bouw van de Bijlmerbajes de resocialisatie van de gevangene het uitgangspunt vormde. Op de zwart-wit foto´s van Van Denderen zien we dat het regime van eenzame opsluiting wordt afgewisseld met allerlei bezigheden en karweitjes: van aardappels schillen, eten rondbrengen en wasknijpers maken, tot conditietraining en creatief potten bakken. De sfeer lijkt op het oog gemoedelijk, er is veel contact tussen gedetineerden en bewakers en gedetineerden onderling. Er kon nog veel gematst en geregeld worden, wie het zich kon permitteren bestelde zalm voor het avondeten. De muren zijn allesbehalve smetteloos, maar dragen de sporen van een lang en intensief gebruik. De Bijlmerbajes was bij de oplevering voorzien van ultramoderne bewakingstechnieken met camera’s, afstandsbediening en intercoms. De functionaliteit en efficiëntie van deze bewakingsmachinerie was in de oude Huizen van Bewaring ver te zoeken. Het stemmige zwart-wit van de beelden van Ad van Denderen draagt bij aan het gevoel heel ver terug in de tijd te kijken.

Bekijk de hele serie van Ad van Denderen in de Beeldbank

Een kleine selectie uit de serie P.I. van Nico Bick is nog tot 15 januari te zien in de lichthal van het Stadsarchief. Ook deze serie is te bekijken op de Beeldbank.

Inventaris van de Collectie Congressen

De Collectie klein materiaal bevat ongeveer 350.000 stuks klein drukwerk waaronder pamfletten, brochures, prijscouranten, vlugschriften, schotschriften, fanzines, maar ook reclamedrukwerk, uitnodigingen, menukaarten, sermoenen, huwelijkszangen en allerhande andere meer of minder efemere (ephemere) geschriften.

Uit het klein materiaal is nu de Collectie Congressen toegevoegd aan onze Archiefbank. Het bestaat uit bronnenmateriaal van uiteenlopende aard, dat vaak in beperkte mate bewaard is gebleven. De Collectie Congressen bevat materiaal dat door het Stadsarchief zelf verzameld is betreffende de organisatie en uitvoering van congressen. Het bestaat onder ander uit circulaires, uitnodigingen, bekendmakingen, programma’s, verslagen, excursies en menukaarten.

Uit het Klein Materiaal werd eerder de Collectie Tentoonstellingen toegevoegd aan de Archiefbank.

Collectie Congressen

Hogere waardering in publieksonderzoek

We willen u bedanken voor de waardering die u ons hebt gegeven in het landelijke publieksonderzoek voor de Nederlandse archieven. Het rapportcijfer voor de dienstverlening via onze website en in ons gebouw is gestegen van 7,6 naar 7,8.

U bent tevreden over de actualiteit van de site en u vindt de teksten helder geformuleerd. De hoeveelheid beschikbare informatie is voor u natuurlijk niet snel voldoende, maar u vindt het prettig te zien dat er sinds het vorige onderzoek van twee jaar geleden drie miljoen scans in de Archiefbank zijn bijgekomen. U zou wel graag meer interactiviteit op de website zien. U blijft tevreden over het personeel in de studiezalen, u vindt hen vriendelijk en vakkundig. Het is ons duidelijk dat een overgrote meerderheid van u graag zoekt naar informatie over personen. We zullen onze inspanningen daar dan ook voor een belangrijk deel op blijven richten.

Stadsarchief onderzoekt herkomst eigen collectie

Op 5 december werd het Stadsarchief er door RTV Noord-Holland op gewezen dat twee tekeningen in de collectie kunnen worden aangemerkt als Joods bezit. Wij zijn daarvan erg geschrokken en zijn direct een onderzoek gestart. Het gaat om twee tekeningen die deel uitmaken van de particuliere verzameling Van Eeghen die in de jaren ’80 in bruikleen is gegeven aan het Stadsarchief Amsterdam.

Het Stadsarchief is eind jaren negentig gestart met systematisch herkomstonderzoek. Dat wordt chronologisch aangepakt voor de periode die loopt vanaf 1933 tot heden. Het onderzoek heeft zich tot nu toe geconcentreerd op werk dat door het Stadsarchief zelf is aangekocht. Landelijk wordt dit onderzoek bij alle museale instellingen uitgevoerd in opdracht van het ministerie van OC&W, waarbij de coördinatie in handen is gelegd van de Nederlandse Museumvereniging.

Het onderzoek houdt in dat jaar voor jaar de aanwinstregistratie wordt nagelopen waarna iedere eventuele dubieuze herkomst nader wordt onderzocht. Blijkt dat een stuk geïdentificeerd kan worden als afkomstig uit Joods bezit waarvan in de oorlog onvrijwillig afstand is gedaan, dan zal het SAA zijn best doen om de rechtmatige eigenaar op te sporen zodat het stuk teruggegeven kan worden.

De collectie Van Eeghen is nog niet meegenomen in dit onderzoek, maar wel is er door het Stadsarchief in 1988 een collectiecatalogus opgesteld. Achteraf is het voor ons nu moeilijk voor te stellen dat destijds de herkomstgegevens werden overgenomen van de aantekeningen van de verzamelaar, zonder dat dit aanleiding gaf tot nadere vragen. Uit die gegevens blijkt dat de twee tekeningen zijn aangekocht op een veiling waar het bezit van het Joodse echtpaar May-Fuld werd geveild.

Een mogelijke verklaring is dat opvattingen en inzichten sinds de Tweede Wereldoorlog steeds zijn veranderd waardoor nu deze zaken wel de aandacht krijgen die ze verdienen. Het Stadsarchief stelt zich altijd open voor onderzoek dat door derden is uitgevoerd en zal eventuele aanwijzingen met prioriteit nader onderzoeken.

Nieuwe Beeldbank Amsterdam

Twee weken geleden is de vernieuwde Beeldbank online gegaan. Zowel de buitenkant als de technische achterkant zijn grondig onder handen genomen. We zetten een aantal in het oog springende aanpassingen op een rij.

Ga direct naar de Beeldbank

Voorpagina

Een nieuwe voorpagina met ‘beelden van de dag’. Iedere dag worden vijf nieuwe afbeeldingen getoond. Deze afbeeldingen zijn waar mogelijk datum gerelateerd. Daarnaast zijn er links naar het laatste nieuws van het Stadsarchief opgenomen.

Zoeken en sorteren
De zoekfunctie is uitgebreid met zoeken naar een specifiek adres. Ook kunnen zoekresultaten op onder meer datum en huisnummer gesorteerd worden.

Viewer
Ook de viewer is flink onderhanden genomen. Zo heeft die een eigen pagina gekregen waardoor er makkelijker door zoekresultaten gebladerd kan worden. Bouwtekeningen en kaarten, zoals de onlangs toegevoegde zeventiende-eeuwse gronduitgiftekaarten van de grachtengordel, kunnen op volledig scherm bekeken worden.

Delen
De mogelijkheden voor het delen van foto’s en selecties zijn uitgebreid. Zo is er de mogelijkheid om een selectie van de Beeldbank op een andere website te plaatsen, zoals onderaan bij de kaartende mannen in de Amsterdamse schatten. Daarnaast zijn er deelknoppen voor verschillende sociale netwerken, zoals facebook en twitter, toegevoegd en bestaat de mogelijkheid om foto's te mailen.

Laatst bijgewerkt op 15 maart 2012

Nieuwsarchief